پسوریازیس | تشخیص و درمان بیماری پوستی صدف

پسوریازیس | تشخیص و درمان بیماری پوستی صدف

پسوریازیس | تشخیص و درمان بیماری پوستی صدف- بخش 1

پسوریازیس، بیماری که خیلی ها با آن درگیر هستند ولی کمتر کسی درباره این بیماری پوستی آزاردهنده می داند.

پسوریازیس یک نوع بیماری یک بیماری شایع پوستی است که چرخه زندگی سلول های پوست از حالت طبیعی خارج می شود و به سرعت شروع به تقسیم سلولی می کنند.

بروز بیماری پسوریازیس باعث می شود که سلول ها به سرعت در سطح پوست تولید شوند. سلول های پوستی اضافی، در اندازه ها و تکه های قرمز هستند که خارش دارند و گاهی هم دردناک هستند.

پسوریازیس چیست؟

بیماری پوستی پسوریازیس چندان شایع نیست ولی افرادی که با آن درگیر هستند مشکلات عدیده ای را پیش رو دارند.

بیماری پسوریازیس که آن را به نام بیماری صدف نیز می شناسند، یک بیماری پوستی خودایمنی است.

به عبارت دیگر پس از بروز بیماری پسوریازیسف بدن انسان بر علیه خودش عمل می کند.

سلول های مرده و آسیب دیده پوست انسان دائم در حال ریزش هستند و سلول های سالم و جدید جایگزین آن ها می شوند.

ولی در این بیماری به دلیل سیگنال ها و دستورات اشتباهی که به سلول های پوستی می رسد، سلول ها با سرعتی بسیار بیشتر از ریزش سلول ها، تولید می شوند.

به این ترتیب پسوریازیس سبب پوسته پوسته شدن پوست می شود و ظاهری نامناسب به پوست فرد می دهد.

این بیماری یک بیماری ژنتیکی بوده و به هیچ عنوان مسری و واگیردار نیست. پسوریازیس یک بیماری مزمن است که در حال رفت و آمد است.

به این معنی که گاهی هست و گاهی نیست و هدف اصلی در درمان پسوریازیس این است که سرعت رشد سلول های پوست را کاهش دهد.

علت بروز بیماری پسوریازیس

علت پسوریازیس به طور کامل مشخص نشده است؛ اما به نظر می رسد که با سیستم ایمنی بدن، سلول های T و دیگر گلبول های سفید خون به نام نوتروفیل ها در ارتباط است.

سلول های T به طور معمول از بدن در برابر عوامل خارجی مانند ویروس ها یا باکتری ها دفاع می کنند. اما گاهی همین سلول های T به اشتباه به سلول های سالم پوست حمله می کنند و آن ها را آلوده می کنند.

سلول های بیش از حد فعال T، باعث افزایش تولید سلول های پوست، سلول های T بیشتر و سایر سلول های سفید خون، به خصوص نوتروفیل ها می شوند.

این عوامل باعث قرمزی پوست و ضایعات پوستی می شوند. رگ های خونی موجود در مناطق آسیب دیده پسوریازیس باعث ایجاد قرمزی در این ضایعات پوستی می شوند.

این فرآیند تبدیل به یک چرخه مداوم می شود که در آن سلول های پوستی جدید به سرعت در حال حرکت به سمت لایه خارجی پوست هستند. این اتفاق ممکن است طی روزها یا هفته ها به طول انجامد.

میزان شیوع پسوریازیس

براساس آمار وزارت بهداشت آمریکا حدود ۷.۵ میلیون نفر از مردم آمریکا به بیماری پسوریازیس مبتلا هستند. همه گروه های سنی از کودکان تا سالمندان ممکن است به آن مبتلا شوند. همچنین این بیماری هم در زنان و هم در مردان به طور یکسان مشاهده شده است.

علائم پسوریازیس عبارتند از:

• فلسی شدن پوست به همراه پینه های زبر قرمز یا صورتی برآمده؛

• پوست خشک و ترک خورده که ممکن است خونریزی کند؛

• خارش و سوزش و درد روی پوست؛

• ضخیم شدن و برآمدگی ناخن ها

• تاول های پر از چرک روی لکه های قرمز پوست

این علائم می توانند در هر جایی از بدن ظاهر شوند اما بیشتر روی زانوها، آرنج ها و پوست سر ایجاد می شوند.

در صورتی که فرد به این بیماری مبتلا باشد، همان طور که اشاره شد چرخه سلولی سلول های پوستی به هم می ریزد و سلول ها بیش از حد تقسیم می شوند.

این فرایند موجب ایجاد زخم هایی نقره ای رنگ و ضخیم بر سطح پوست می شوند؛ که اغلب قرمزی و سوزش و خارش را نیز به همراه دارند.

از دیگر علائم این بیماری ضخیم شدن ناخن ها، پوست خشک و ترک خورده و نقاط پوسته پوسته شده در پوست است. گاهی مفاصل متورم و سفت شده نیز با دیگر علائم بیماری پسوریازیس همراه است.

انواع خفیف این بیماری صرفا از نظر زیبایی برای فرد آزاردهنده است ولی انواع شدید آن دردهای بسیاری برای فرد به همراه می آورد و موجب تغییر شکل و از کار افتادگی برخی نواحی در بدن فرد می شود.

علائم پسوریازیس بیشتر در نواحی آرنج، زانو و پوست سر بروز می کند ولی ممکن است نواحی دیگر نیز درگیر شوند.

چگونگی تشخیص پسوریازیس

بعد از مراجعه فرد به متخصص پوست، مو و زیبایی، ابتدا فرد مورد معاینه فیزیکی قرار می گیرد. با توجه به این که علائم پوستی این بیماری اغلب واضح است و به سادگی از دیگر انواع عوارض پوستی تشخیص داده می شود.

اما به ندرت پیش می آید که پزشک قادر به تشخیص این بیماری نباشد، در این صورت پزشک از بیمار نمونه آزمایشگاهی تهیه می کند تا به تشخیص قطعی برسد.

انواع بیماری پسوریازیس

تکه های پسوریازیس می توانند در چندین نقطه از پوست رشد کنند و حالتی مثل شوره سر را به وجود آورند و یا می توانند شامل نقاطی وسیع تر بر روی دیگر قسمت های پوست باشند.

انواع پسوریازیس اغلب به مدت چند هفته یا چند ماه فرسوده می شوند و در نهایت از بین می روند و بعد از یک یا دو روز پوست به حالت اولیه باز می گردد. اما همان طور که گفته شد تحت شرایط گوناگون، پسوریازیس در حالت رفت و آمد است.

مهم ترین انواع پسوریازیس عبارتند از:

پسوریازیس پلاک (Plaque psoriasis)

شایع ترین نوع پسوریازیس است که حدودا 90 درصد از انواع این بیماری را تشکیل می دهد. علامت آن پوستی خشک است که زخم های قرمز رنگ به همراه فلس های نقره ای روی آن ها را پوشانده اند.

زخم های پلاکی ممکن است همه جای بدن را درگیر کنند ولی اغلب اوقات این زخم ها را در نواحی زانو و آرنج می بینیم.

پسوریازیس پوست سر (Scalp psoriasis)

این نوع از پسوریازیس سبب درگیری پوست سر می شود و گاهی موجب ریزش موقتی پوست سر هم می شود که بعد از درمان این بیماری این مشکل هم برطرف خواهد شد.

پسوریازیس ناخنی (Nail psoriasis)

در نیمی از مواقع این بیماری به ناخن های فرد نیز رسیده و سبب مشکلاتی در آن ها نیز می شود؛ از جمله سوراخ شدن ناخن ها، غیر عادی شدن شکل ناخن ها، کنده شدن ناخن ها و تغییر رنگ آن ها

پسوریازیس قطره ای (Guttate psoriasis)

در این نوع از پسوریازیس نقاطی شبیه به قطره در نواحی قفسه سینه، دست ها، پاها و پوست سر ایجاد می شود.

پسوریازیس معکوس (Inverse psoriasis)

در این حالت زخم هایی قرمز رنگ و نواحی ملتهب در زیر بغل، کشاله ران، دور اندام های جنسی و زیر سینه ها (مخصوصا اگر بزرگ باشند) ایجاد می شود که با دستکاری و مالیدن و نیز با تعریق، تشدید می شوند.

عوامل ابتلا به بیماری پسوریازیس

ابتلا به صدف دلایل مختلفی می تواند داشته باشد که از بین آن ها سابقه خانوادگی و ژنتیک نقش بسیار مهمی را بازی می کند.

از دیگر عوامل می توان به کمبود ویتامین دی، آب و هوای سرد، مصرف بیش از حد الکل، عفونت ها؛ مخصوصا عفونت گلو یا برفک دهان، صدمه به پوست و سیگار کشیدن اشاره کرد.

بعضی از داروها مانند داروهایی که برای فشارخون بالا مصرف می شوند و یا داروهای بیماری های دوقطبی، داروهای ضد مالاریا و یا داروهای ضد چاقی نیز ممکن است زمینه ساز ابتلا به صدف باشند.

چه کسانی بیشتر در معرض پسوریازیس قرار دارند؟

هر کسی می تواند در خطر ابتلا به پسوریازیس باشد، اما برخی عوامل می توانند خطر ابتلا به بیماری را افزایش دهند. از جمله:

سابقه خانوادگی

سابقه خانوادگی یکی از مهم ترین عوامل خطر است. داشتن یک والد پسوریازیس خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد و داشتن دو والد پسوریازیس خطر بیشتری را به همراه دارد.

عفونت های ویروسی و باکتریایی

افراد مبتلا به HIV بیشتر احتمال دارد که صدف را توسعه دهند تا افرادی که سیستم ایمنی سالمی دارند. کودکان و نوجوانان با عفونت های تکراری، به ویژه گلودرد، ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار بگیرند.

استرس

از آنجا که تنش می تواند بر سیستم ایمنی بدن تاثیر بگذارد، سطوح استرس بالا ممکن است خطر ابتلا به صدف را افزایش دهد.

چاقی

وزن بیش از حد خطر ابتلا به صدف را افزایش می دهد.

سیگار کشیدن

استفاده از دخانیات نه تنها خطر ابتلا به صدف را افزایش می دهد، بلکه می تواند شدت بیماری را هم افزایش دهد. سیگار کشیدن نیز ممکن است در ابتدای توسعه بیماری نقش داشته باشد.

بیماری صدف زمینه ساز کدام بیماری ها است

اگر پسوریازیس دارید، در معرض خطر برخی بیماری های خاص هستید. این بیماری ها شامل:

اختلالات چشم: بیماری ملتحمه و بلفاریت در افراد مبتلا به پسوریازیس رایج هستند.

دیابت نوع 2: خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در افراد مبتلا به صدف بیشتر است.

فشار خون بالا: فشار خون بالا در افراد مبتلا به پسوریازیس بیشتر دیده می شود.

بیماری قلب و عروقی: برای افرادی که مبتلا به پسوریازیس هستند، خطر ابتلا به بیماری قلبی عروقی دو برابر بیشتر از افراد بدون این بیماری است. صدف و بعضی از درمان هایی که صورت می گیرند، باعث افزایش ضربان قلب، سکته مغزی، کلسترول بالا و آترواسکلروز می شوند.

سندروم متابولیک: این سندرم که شامل: فشار خون بالا، افزایش سطح انسولین و سطوح کلسترول غیر طبیعی است، خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش می دهد.

بیماری پارکینسون: این بیماری مزمن عصبی بیشتر در افراد مبتلا به پسوریازیس اتفاق می افتد.

بیماری کلیوی: پسوریازیس متوسط تا شدید بیماران کلیوی را با خطر بیشتری تهدید می کند.

مشکلات عاطفی: پسوریازیس همچنین می تواند کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهد. پسوریازیس با کمبود اعتماد به نفس و افسردگی همراه است.

سایر بیماری های خود ایمنی مانند بیماری ام اس و بیماری های التهابی روده به نام بیماری کرون بیشتر به افرادی که مبتلا به صدف هستند حمله می کنند.

درمان بیماری پسوریازیس

در اکثر موارد، بیماران با مراجعه به یک پزشک عمومی درمان می شوند. اما اگر علایم فرد شدید باشد یا به سایر درمان ها پاسخ مناسبی ندهد، ممکن است، پزشک بیمار را به یک متخصص پوست ارجاع دهد.

درمان های بیماری پسوریازیس به نوع، شدت و ناحیه بروز ضایعات پوستی بستگی دارد. پزشکان عموما با درمان های خفیفی مانند استعمال پمادهای موضعی روند درمان بیمار را شروع می کنندو

در صورتی که بیمار به این درمان ها پاسخ مناسبی ندهد، روش های درمانی قوی تری را در پیش می گیرند.

درمان های مختلف و گسترده ای برای بیماری صدف وجود دارد، اما هر فردی به نوع خاصی از درمان ها پاسخ می دهد، از این جهت، تعیین بهترین و مؤثرترین درمان برای هر فرد دشوار است.

چنانچه فرد احساس کند که روش درمانی او تأثیر کافی را ندارد یا اینکه در حین درمان عوارض ناخوشایندی را تجربه می کند، بهتر است هر چه سریع تر با پزشک معالج خود مشورت کند.

درمان های بیماری پسوریازیس به ۳ دسته کلی تقسیم می شوند:

درمان های موضعی (Topical treatments): کِرم ها و پمادهایی که روی پوست بیمار استعمال می شوند

نور درمانی (phototherapy): در این نوع درمان، پوست در معرض انواع خاصی از پرتوهای ماورای بنفش قرار می گیرد

درمان هدفمند (Systemic therapy): در این درمان انواع داروهای خوراکی و تزریقی برای بیمار تجویز می شود

انواع مختلفی از درمان ها اغلب به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار می گیرند. همین طور این امکان وجود دارد که پزشک در صورت صلاح دید، مرتبا در روند درمان بیماری تجدید نظر کند.

در همین حال، بیمار ممکن است بخواهد از یک برنامه مراقبتی خاص بهره ببرد که شامل مشورت روزمره با پزشک است که می تواند به روند بهبودی فرد کمک کند.

درمان های موضعی (Topical treatments): درمان های موضعی عموما، اولین روش های درمانی هستند که برای پسوریازیس خفیف تا متوسط توصیه می شوند. در این نوع درمان ها، کرم ها و پمادهایی در نواحی آسیب دیده فرد استعمال می شود.

در طول درمان های موضعی، فرد ممکن است تأثیر این درمان ها را مشاهده کند بنابراین لازم است که برای بهبودی کامل تا ۶ هفته برای اثربخشی کامل به روند درمانی ادامه دهد.

در همین حال، اگر بیماری پسوریازیس در ناحیه ی فرق سَر بروز پیدا کند، ممکن است برای فرد ترکیبی از شامپو و پماد تجویز شود.

منبع: ایران کازمد